เถ้าแก่โรงสีดังอุดรชวนฟื้นประเพณี“ลอมข้าว”

ปธ.กิตติมศักดิ์มูลนิธิศาลเจ้าปู่-ย่าอุดรฯ เถ้าแก่ใหญ่โรงสีอุดรศิริสวัสดิ์ จัดสู่ขวัญข้าวแปลงนาไร้สารเคมี ชวนชาวนาอีสานสืบสานพิธีกรรม สืบทอดภูมิปัญญาบรรพบุรุษ ผลิตข้าวคุณภาพดีต้นทุนต่ำได้จริง24172834_956261447846665_2191718181061535611_o

เมื่อเช้าวันที่ 30 พฤศจิกายน ที่โรงสีข้าวอุดรศิริสวัสดิ์ กม.9 ถ.นิตโย ต.หนองนาคำ อ.เมือง นายสุพจน์ แสนรุ่งเมือง เจ้าของโรงสีข้าวอุดรศิริสวัสดิ์ ประธานกิตติมศักดิ์มูลนิธิศาลเจ้าปู่-ย่าอุดรธานี พร้อมภรรยา บุตรหลาน และพนักงาน-ลูกจ้าง ได้ร่วมกันประกอบพิธี “สู่ขวัญข้าว” ตามประเพณีให้กับข้าวเปลือกเหนียว กข.6 ที่ปลูกในพื้นที่โรงสี 6 ไร่ 1 งาน จำนวน 2,700 มัด(ฟ่อน) ซึ่งเป็นแปลงทดลอง “ข้าวเหนียวอินทรีย์ เตรียมกล้าในถาด ดำนาแบบประณีต ช่วยลดต้นทุนจริง” โดยมีพราหมณ์บุญหนา ศรีนังคะมาลี เป็นผู้นำประกอบพิธี

พราหมณ์บุญหนา ศรีนังคะมาลี กล่าวว่า การสู่ขวัญข้าวมีในทุกภาคของไทย มีพิธีกรรมที่ใกล้เคียงกัน วันนี้ประกอบพิธีทั้งแบบอีสาน และไทยภาคกลางควบคู่กันไป โดยพิธีกรรมเกี่ยวกับข้าว มีตั้งแต่เริ่มลงนาจนเก็บเข้ายุ้งฉาง เพราะคนไทยให้ความสำคัญกับ “ข้าว” หล่อเลี้ยงเรามาตั้งแต่อดีต ปีนี้มีโอกาสได้นำทำพิธี 2 แห่ง ส่วนตัวอยากให้รักษาพิธีกรรมนี้ไว้ ทำกันตามกำลังที่มีอยู่ ตามเวลาที่อำนวย ทำกันเองในครอบครัว หรือหมู่คณะก็ได้

“ พิธีกรรมส่วนใหญ่จะแฝงด้วยภูมิปัญญา ที่บรรพบุรุษสั่งสมกันมายาวนาน อย่างการตากเก็บข้าวแบบตั้งไว้ที่นี่ ชาวอีสานเรียกว่าลอมข้าว คือการเอาต้นข้าวไปห้อยในแนวตั้ง อาจจะเอาไม้ไผ่พิงกับต้นไม้ หรือทำเสาหลักไว้พิง ยังพอเห็นอยู่บ้างแต่น้อยมาก ข้าวที่ตากเก็บลักษณะนี้แห้งไว เม็ดข้าวลีบจะมีน้อย ฝนตกลงมาก็ไม่ทำให้ข้าวเน่า น้ำฝนก็จะไหลผ่านไป ซึ่งวิธีลอมข้าวนับวันจะหายไป เห็นอยู่บ้างสำหรับคนจะเก็บเมล็ดไว้ทำพันธุ์ ”

นายสุพจน์ แสนรุ่งเมือง เล่าว่า อยู่กับโรงสีข้าวตั้งแต่หนุ่มๆ จนมาเป็นเจ้าของโรงสีข้าว มีโอกาสคลักคลีกับชาวนามาตลอดชีวิต ได้เห็นวิถีของชาวนาที่ “รักเคารพข้าว” จะทำอะไรก็ต้องมีพิธีกรรม จะทำลานข้าวต้องทำขวัญลาน จะเอาข้าวขึ้นยุ้งฉางก็ทำ “ขวัญข้าว” เราเองก็มีแต่ไปร่วมงานนั้น จนลูกชายที่เป็นวิศวกรมาขอ “ทำนา” ในที่ดินของโรงสี เขาอยากทดลองปลูกข้าวเหนียวอินทรีย์ ปีนี้เป็นปีที่ 8 เขาได้ผลจากการทดลอง ไปชวนพนักงานลูกจ้างมีนาข้าว ขยายออกไปปลูกข้าวอีก 80 ไร่

24210481_956261861179957_5026691465977785161_o

“ นาข้าวเหนียว กข.6 ในโรงสีไม่ใช้สารเคมีมา 8 ปี ใช้กล้าข้าวที่เพาะจากถาด ปักดำแบบตาหมากรุก ได้ปุ๋ยจากเศษวัสดุจากโรงสี ใช้สารสกัดจากชีวภาพช่วยย่อยสลาย ช่วยให้ลดต้นทุนลงมาก และนำภูมิปัญญาชาวนาในอดีต มาปรับใช้ในนาแปลงนี้ โดยเฉพาะการเก็บตากข้าวแบบลอมข้าว ที่จะทำให้ได้ข้าวเปลือกที่มีคุณภาพ ก็จะสามารถขายได้ในราคาดีขึ้น อยากจะเชิญชวนให้ชาวนา กลับมาใช้ภูมิปัญญามากยิ่งขึ้น ปัจจุบันรีบเกี่ยว รีบขาย ข้าวสดๆราคาก็ไม่ดี ”